Dicle nehri vadisi çevresinde (Batman kenti güneyi) jeomorfolojik tespitler ve kültürel yerbilimi açısından önemi

Yükleniyor...
Küçük Resim

Tarih

2017-10

Dergi Başlığı

Dergi ISSN

Cilt Başlığı

Yayıncı

Fırat Üniversitesi

Erişim Hakkı

info:eu-repo/semantics/openAccess
Attribution-NonCommercial-ShareAlike 3.0 United States

Özet

Dicle Nehri, Batman kenti güneyinde Batman Çayı ile birleşerek Raman ve Gercüş antiklinalleri arasında, Jura tipi kıvrımlar olarak adlandırılan arazi içinde açılmış, dar ve derin vadisine girer. Dağlık araziye adeta gömülmüş olan Dicle Nehri’nin bu alanda dar ve derin vadilerinin oluşmasında hem antesedant hem süperempoze olayından söz edilebilir. Araştırma sahası günümüzde, tektonizma, kıvrımlı ve yatay yapılar, karstlaşma, fluviyal süreçler gibi yapısal birçok faktör ve morfojenetik süreçler tarafından şekillenmektedir. Dolayısıyla bu süreçlere özgü çok çeşitli ve zengin bir rölyef söz konusudur (fay rölyefi, kıvrımlı yapı rölyefi, yatay ve monoklinal yapı rölyefi, akarsu topoğrafyasına ait elemanlar, karstik şekiller). Bunun yanı sıra alanda, geçmişte hem kurak-yarı kurak; hem de nemli iklim dönemlerinde oluşmuş yer şekillere de rastlanır (tafoniler, kafesli çözülme şekilleri, şahit ve mantar kayalar, sileks, silis ve kalsit kabuklu kaliş oluşumları, traverten depoları vs.). Dicle Nehri Vadisi ve çevresi, sunduğu jeomorfolojik avantaj ve jeolojik malzeme nedeniyle tarih öncesi çağlardan itibaren yoğun bir yerleşime ve insan aktivitelerine sahne olmuştur. Bu nedenle Hasankeyf tarihi yerleşmesinin de içinde yer aldığı, kültürel yerbilimi açısından oldukça zengin olan çalışma alanımızda çeşitli dönemlere ve uygarlıklara ait kayaaltı sığınakları, kaya oyuğu meskenler, dinsel mekanlar, kaleler, mezarlar, kaya yerleşimleri ve bunlara özgün birimler bulunmaktadır.
The Tigris River goes through its own narrow and deep valley which had been opened in an area called Jura type folds, by merging with Batman Stream between Raman and Gercüş anticlines in the south of Batman city. The Tigris incision nearly into the highlands in this area can be mentioned as the Tigris plays both antecedent and superimposed roles in the formation of the narrow and deep valleys in this zone. Today, the field is shaped by many structural factors such as tectonism, folded and horizontal structures, karstification, fluvial and morphogenetic processes and peculiar to these processes, rich and various reliefs are in question (faulted reliefs, folded structure reliefs, horizontal and monoclonal structure reliefs, components belonging to a fluvial topography and karstic landforms). Besides those, some landforms encountered which are formed both in arid, semi-arid, and humid periods in this area in the past. (Tafoni, alveols, witness and mushroom rocks, silex, silica and the formations of calcrete duricrust, travertine deposits and etc.). The Tigris River Valley and its surroundings, where the ancient Hasankeyf settlement is also located show variety in terms of cultural geology and landforms. This valley was experienced a very intensive occupation sequence and human activities since geomorphological advantages as well as geological material are present there. Therefore, sites, shelters, ritual areas and tombs carved into rocks, castles and several features belonging to these cultural assessments are found in the research area

Açıklama

Anahtar Kelimeler

Kültürel Yerbilimi/Jeoloji, Jeomorfoloji, Jeomiras, Dicle Nehri (Vadisi), Cultural Geology, Geomorphology, Geoarchaeology, Batman, Tigris River (Valley)

Kaynak

WoS Q Değeri

Scopus Q Değeri

Cilt

Sayı

Künye

Kozbe, G., Karadoğan, S. (2017). Dicle nehri vadisi çevresinde (Batman kenti güneyi) jeomorfolojik tespitler ve kültürel yerbilimi açısından önemi. Uluslararası Jeomorfoloji Sempozyumu (UJES) 2017, 12-14 Ekim 2017, Elazığ